Menningarminjadagur Evrópu

sunnudaginn 5. september 2010

Dagskrá

Þema dagsins að þessu sinni er sjávar- og strandminjar. Eftirfarandi viðburðir verða í boði Fornleifaverndar ríkisins þann dag:

Suðurland

Uggi Ævarsson minjavörður Suðurlands leiðir gesti um Reynisfjöru og nágrenni með dagskrá sem nefnist Um að ýta og lenda í brimsjó fyrir söndum. Þar mun Uggi fjalla um útræði í Reynisfjöru auk þess sem skoðaður verður Bæjarhellir (einnig nefndur Baðstofuhellir) en hann tengist sögu síra Jóns Steingrímssonar eldklerks. Mæting er við bílastæðið við Reynisfjöru kl. 14:00.

Reykjanes

Starfsmenn Fornleifaverndar þeir Kristinn Magnússon og Gunnar Bollason munu leiðsegja gestum um hinar fornu verbúðir á Selatöngum, austan Grindavíkur. Mæting er við bílastæðið kl. 13:30.

Vesturland

Magnús A. Sigurðsson minjavörður Vesturlands heldur kl. 14:00 fyrirlestur í Ráðhúsinu í Stykkishólmi sem hann nefnir Neðansjávarfornleifafræði og strandminjar. Hvað má búast við að finna við Ísland?

Vestfirðir

Dr. Ragnar Edvardsson minjavörður Vestfjarða kynnir gestum Strákatanga við Hveravík í Steingrímsfirði (rétt sunnan við Drangsnes). Á Strákatanga var á 17. öld hvalveiðistöð Baska en þar hafa einnig fundist fjögur kuml frá landnámsöld. Ragnar verður á staðnum frá klukkan 11:00 og fram eftir degi.

Norðurland vestra

Þór Hjaltalín minjavörður Norðurlands vestra kynnir gamla verslunarstaðinn Grafarós, sunnan við Hofsós. Mæting er við upplýsingaskiltið um Grafarós kl. 14:00.

Norðurland eystra

Sigurður Bergsteinsson minjavörður Norðurlands eystra mun leiða gesti um hinn forna verslunarstað Gásir við Eyjafjörð kl. 14:00.

Þann 8. maí nk. gengst Félag íslenskra fornleifafræðinga fyrir ráðstefnu um björgunar- og framkvæmdatengda uppgrefti í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands. Ráðstefnan er haldin í samstarfi við safnið og Fornleifavernd ríkisins.

Björgunaruppgreftir eru orðnir stór hluti þeirra verkefna sem fornleifafræðingar fást við. Þar eru forsendur hins vegar allt aðrar en við rannsóknaruppgrefti þar sem fræðimenn velja sér uppgraftarstaði eftir rannsóknaráhuga. Fjallað verður um helstu niðurstöður slíkra uppgrafta frá síðustu árum (2007-2009) en þó er markmiðið fyrst og fremst að skapa umræðu um björgunaruppgrefti, framkvæmd þeirra, umgjörð, rannsóknaspurningar og ekki síst hvað verður um upplýsingarnar sem safnast. Ráðstefnan er öllum opin.

Dagskrá

13:00 Þór Hjaltalín: Björgunarrannsóknir og þjónusturannsóknir. Hugleiðing um stjórnsýsluna.
13.20 Margrét Hallmundsdóttir: Uppgröftur vegna framkvæmda við Þingvallakirkju
13:40 Lilja Björk Pálsdóttir: Fornt býli í Kelduhverfi. Framkvæmdarannsókn
14:00 Guðný Zöega: Fornleifakannanir vegna vegaframkvæmda í Hamarsfirði og Svarfaðardal.
14:20 Ragnheiður Traustadóttir: Kolkuós

14:40 – 15:00 KAFFI

15:00 Oscar Aldred: Excavation, urban development and its dirty little secrets: an archaeology of Reykjavík‘s waterfront
15:20 Vala Garðarsdóttir: Björgunaruppgröftur á Alþingisreitnum; upphaf og framvinda.
15:40 Oddgeir Hansson: Vaktaralóðin og ýmsar smærri athuganir í miðbæ Reykjavíkur.
16:00 Gavin Lucas: Personal reflections on contract archaeology

16:20 – 16:45 Umræður og ráðstefnulok

Um kvöldið verður óformleg samkoma á efri hæð Priksins, Bankastræti 12. Tilboð verður á barnum og eru ráðstefnugestir eindregið hvattir til að koma og ræða málin yfir glasi.

Stjórn Félags íslenskra fornleifafræðinga

Hið þingeyska fornleifafélag stendur fyrir málþingi í samstarfi við Fornleifastofnun Íslands í tilefni af útkomu rannsóknarritsins
Hofstaðir – Excavations of a Viking Age Feasting Hall in North-Eastern Iceland.

Málþingið fer fram að Narfastöðum í Reykjadal þann 24. apríl kl. 11.00 – 16.00.

Dagskrá þingsins er stór og glæsileg og ýmislegt forvitnilegt á boðstólnum. Þátttökugjald er 1000 krónur, en innifalið er kaffi og léttur hádegisverður.

Tímasetning þingsins er þannig hugsuð að sunnanmenn geti komist norður og norðan samdægurs og munum við norðanmenn reyna að standa fyrir selflutningum milli Akureyrar og Narfastaða eins og hægt er. Hafi menn hug á að nýta sér þá væri gott að fá tilkynningu um það.

Í tilefni málþingsins hefur Unnsteinn, húsbóndi á Narfastöðum, hins vegar sett saman tilboðspakka í gistingu (http://www.farmhotel.is/)
:

Gisting fyrir tvo með morgunverði í tveggja manna herbergi 12.000
Eins manns herbergi með morgunverði 7.500

Þann 24. apríl næstkomandi verður haldið málþing um fortíð og framtíð Hofstaða. Málþingið verður á Narfastöðum í Reykjadal.

Hér fyrir neðan er dagskrá málþingsins.

Dagskrá (word skjal)

Vinsamlegast tilkynnið þátttöku með því að senda póst á Þóru Pétursdóttur (thora@instarch.is)

Þann 8. maí nk. gengst Félag íslenskra fornleifafræðinga í samstarfi við Þjóðminjasafn Íslands fyrir ráðstefnu um björgunar- og framkvæmdatengda uppgrefti í fyrirlestrasal Þjóðminjasafnsins.

Björgunaruppgreftir eru orðnir stór hluti þeirra verkefna sem fornleifafræðingar fást við. Þar eru forsendur hins vegar allt aðrar en við rannsóknaruppgrefti þar sem fræðimenn velja sér uppgraftarstaði eftir rannsóknaráhuga. Fjallað verður um helstu niðurstöður slíkra uppgrafta frá síðustu árum (2007-2009) en þó er markmiðið fyrst og fremst að skapa umræðu um björgunaruppgrefti, framkvæmd þeirra, umgjörð, rannsóknaspurningar og ekki síst hvað verður um upplýsingarnar sem safnast.

Ráðstefnan hefst kl. 10 og lýkur eigi síðar en kl. 16. Um kvöldið safnast ráðstefnugestir svo saman í miðbæ Reykjavíkur.

Dagskrá er væntanleg í næstu viku.

Vonumst til að sjá sem flesta!

Stjórn Félags íslenskra fornleifafræðinga.

Fornleifasjóður hefur úthlutað að þessu sinni. Fornleifasjóður var eingöngu 19,1 milljón í ár sem duga því miður skammt. Í heild var sótt um tæpar 90 milljónir sem sýnir ef til vill þá fjármagnsþörf sem er í greininni.

Eftirtaldir aðilar hlutu styrk að þessu sinni:

Fornleifarannsókn á Skriðuklaustri. 3.500.000
Steinunn Kristjánsdóttir o.fl.

Vatnsfjörður við Ísafjarðardjúp. 2.500.000
Garðar Guðmundsson o.fl.

Hólarannsóknin. Kolkuóshöfn í Skagafirði. 2.500.000
Ragnheiður Traustadóttir o.fl.

Hvalveiðar útlendinga við Ísland. 2.500.000
Magnús Rafnsson o.fl.

Fornleifauppgröftur í kirkjugarðinum á Hofsstöðum. 1.800.000
Hildur Gestsdóttir o.fl.

Landnámsminjar í Hólmi, Nesjum, A-Skaftafellssýslu. 1.500.000
Bjarni F. Einarsson

Skagfirska kirkjurannsóknin. 1.000.000
Guðný Zoega o.fl.

Fornleifakönnun í Ögri við Ísafjarðardjúp. 500.000
Margrét Hermanns-Auðardóttir.

Forkönnun Arnarbælis og endurmat á ástandi minjanna. 500.000
Þóra Pétursdóttir o.fl.

Úrvinnsla gagna frá fornleifarannsókn á Stöng í Þjórsárdal. 500.000
Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson.

Rannsókn á fornu garðakerfi í Svarfaðardal. 500.000
Árni Einarsson, Elín Ósk Hreiðarsdóttir o.fl.
Forrannsókn á tanneyðingu í íslenskum beinagrindum. 500.000
Erna Jóhannesdóttir

Kolefnisaldursgreining á sýnum frá seljalöndum Reykholts. 350.000
Guðrún Sveinbjarnardóttir o.fl

Gavin Lucas og Fornleifastofnun Íslands hlutu í dag Menningarverðlaun DV í flokki fræðirita fyrir Hofstaðaverkefnið og bókina Hofstadir, Excavations of a Viking Age Feasting-hall sem kom út fyrir skemmstu.

Er Gavin og öðrum aðstandendum verkefnisins óskað til hamingju með verðlaunin.

Hér að neðan má sjá rökstuðning dómnefndar:

Langt er síðan fyrst var grafið eftir fornleifum í bæjarrústum á Hofstöðum í
Þingeyjarsýslu, en 1992 hófst þar mjög ítarleg rannsókn sem Fornleifastofnun
Íslands tók að sér að annast. Í áratug var grafið þar af mikilli nákvæmni og
nú í árslok 2009 komu niðurstöðurnar út í mjög vandaðri skýrslu á ensku, en
með langri íslenskri samantekt í lokin. Auk þess sem þessi rannsókn var í sjálfu
sér afar vönduð fræðilega hefur hún skilað að mörgu leyti nýjum og nýstárlegum
niðurstöðum um byggð á Íslandi á landnámsöld.

Ráðstefnurit FÍF er á tilboði þessa dagna. Bókin kostar 1000 kr. og hægt er að nálgast hana hjá Fornleifavernd og Fornleifastofnun Íslands. Við hvetjum sem flesta til þess að næla sér í eintak.

Ragnheiður Traustadóttir, stjórnandi Hólarannsóknarinnar mun koma og tala um Kolkuós en
höfn Hólastaðar var að Kolkuósi á snemm miðöldum. Mun Ragnheiður fjalla um ástand minjanna og uppgröftinn sem hún hefur staðið þar fyrir á síðustu árum.

Að fyrirlestri loknum verður tími fyrir spurningar og vonum við að fyrirlesturinn leiði til góðra umræðna um stöðu fornleifa í hættu og strandfornleifafræði á Íslandi. Hver viljum við sem fornleifafræðingar að þróunin verði? Og hvað getum við, ef eitthvað, gert til að breyta ástandinu?

Fyrirlesturinn verður á íslensku.

Hvenær: miðvikudagur, 3. mars 2009 Kl. 20.00

Hvar: Fornleifavernd Ríkisins (í kjallara hússins), Suðurgötu 39, 101 Rvk

Hið íslenzka fornleifafélag og Árbókin
Hið íslenzka fornleifafélag er eitt elsta starfandi félag á Íslandi, stofnað árið 1879, og hefur frá árinu 1880 gefið út Árbók Hins íslenzka fornleifafélags, sem er eitt merkasta fræðirit landsins á sviði fornleifafræði og íslenskrar menningarsögu. Þar hafa birst niðurstöður flestra fornleifarannsókna á Íslandi. Auk þess að gefa út Árbókina hefur félagið staðið fyrir fyrirlestrum og ferðum á merka minjastaði. Hið íslenzka fornleifafélag er opið öllum og áhugamenn um fornleifar og menningarsögu eru hvattir til að ganga í það! Í Hinu íslenzka fornleifafélagi geta leikir sem lærðir fundið farveg fyrir áhugamál sín á þessu sviði og tilvalið er að svala forvitninni með lestri sjálfrar Árbókar hins íslenzka fornleifafélags.

Margir af fyrstu árgöngum félagsins hafa lengi verið ófáanlegir en voru nýlega gefnir út í ljósprentaðri, vandaðri útgáfu. Fornleifafélagið vill bjóða öllum sem ganga í félagið Árbókina á hreint ótrúlegu tilboðsverði:

Árgangarnir frá 1960 – 2001, samtals 40 bækur í einum pakka,
á einungis 5.000. kr.!!!

Tilboðið stendur á meðan tilboðspakkarnir endast – þannig að nú er annað hvort að hrökkva eða stökkva. Ekki draga það lengur að ganga í Hið íslenzka fornleifafélag.

Þeir sem vilja þiggja þetta einstaka tilboð geta skráð sig hjá Guðmundi Ólafssyni (gudmundur@thjodminjasafn.is).

Best er að millifæra 5000 kr. inn á reikning félagsins (Nr. 0101-26-007095 Kt. 620169-7579).

Gegn framvísun útprentaðrar kvittunar er síðan hægt að fá bækurnar afhentar á skrifstofu Þjóðminjasafns Íslands, Setbergi, Suðurgötu 43.